O le matafaioi o chelating agents i oloa fufulu
O le Chelate, o le chelate lea e fausia e ala i mea e fa'apipi'i ai u'amea, e sau mai le upu Eleni o le Chele, o lona uiga o le matiu'u o le pa'a. O Chelates e pei o matiu'u o le pa'a o lo'o uuina ai ions u'amea, e matua mautu ma faigofie ona aveese pe fa'aaoga nei ions u'amea. I le 1930, na faia ai le uluai chelate i Siamani - EDTA (ethylenediamine tetraacetic acid) chelate mo le togafitia o gasegase e afaina i u'amea mamafa, ona atia'e lea o le chelate ma fa'aoga i le fufuluina o vaila'au i aso uma, mea'ai, alamanuia ma isi fa'aoga.
I le taimi nei, o kamupani tetele o loʻo gaosia chelating agents i le lalolagi e aofia ai BASF, Norion, Dow, Dongxiao Biological, Shijiazhuang Jack ma isi.
O le itulagi o Asia ma le Pasefika o le maketi tele lea mo chelating agents, e silia ma le 50% o le sea ma le fua faatatau o le telē o le maketi e silia ma le US $1 piliona, faatasi ai ma le tele o faʻaoga i le detergent, togafitiga o le vai, tausiga o le tagata lava ia, pepa, pisinisi o meaʻai ma meainu.

(Fausaga fa'amolekula o le vaila'au fa'asusu EDTA)
E pulea e chelating agents ia ions u'amea e ala i le chelating o latou multi-ligands i metal ion complexes e fausia ai chelates.
Mai lenei faiga, e mafai ona malamalama o le tele o molelaʻau e tele-ligands e iai le gafatia faʻa-chelation.
O se tasi o mea e sili ona masani ai o le EDTA o loʻo i luga, lea e mafai ona maua ai le 2 nitrogen atoms ma le 4 carboxyl oxygen atoms e galulue faʻatasi ma le uʻamea, ma e mafai ona faʻaaogaina le 1 molecule e afifi ai le calcium ion e manaʻomia le 6 coordination, ma maua ai se oloa mautu tele ma le gafatia sili ona lelei o le chelation. O isi chelators e masani ona faʻaaogaina e aofia ai le sodium phytate e pei o le sodium gluconate, sodium glutamate diacetate tetrasodium (GLDA), sodium amino acids e pei o le methylglycine diacetate trisodium (MGDA), ma polyphosphates ma polyamines.
E pei ona tatou iloa uma, pe o totonu o le vai paipa pe o totonu o vai masani, e iai le calcium, magnesium, ma le plasma uʻamea, o nei ions uʻamea i le faʻamauoa umi, o le a aumaia ai aafiaga nei i o tatou olaga i aso faisoo:
1. E le'i fa'amamāina lelei le ie, ma mafua ai ona fa'aputu le una, fa'ama'a'a ma fa'apogisaina.
2. E leai se vailaʻau faʻamamā talafeagai i luga o le mea malō, ma o mea e faʻaputu ai le una
3. Fa'aitiitia le teuina o mea'ai ma ipu tioata
O le ma'a'a o le vai e fa'atatau i le aofa'i o le calcium ma le magnesium ions i totonu o le vai, ma o le vai ma'a'a o le a fa'aitiitia ai le aafiaga o le fufuluina. I oloa fasimoli, e mafai e le chelating agent ona tali atu ma le calcium, magnesium ma isi u'amea ions i totonu o le vai, ina ia fa'amalūlūina ai le tulaga lelei o le vai, puipuia ai le calcium ma le magnesium plasma mai le tali atu ma le vaila'au aoga i totonu o le fasimoli, ma 'alofia ai le a'afia ai o le aafiaga o le fufuluina, ma fa'aleleia atili ai le aoga o le oloa fufulu.
E le gata i lea, e mafai fo'i e chelating agents ona fa'amautu atili ai le tu'ufa'atasiga o le vaila'au ma fa'aitiitia ai le pala pe a fa'avevela pe teuina mo se taimi umi.
O le fa'aopoopoina o le chelating agent i le detergent fufulu lavalava e mafai ona fa'aleleia atili ai lona malosi fa'amamā, aemaise lava i vaega e matua a'afia ai le malosi o le fufuluina, e pei o le itu i matū, saute sisifo ma isi vaega e maualuga le malosi o le vai, e mafai fo'i e le chelating agent ona puipuia le pisipisia o le vai ma ila mai le fa'aputuina i luga o le ie, ina ia sili atu ona sosolo le vai i totonu o le detergent fufulu lavalava ma faigofie ona pipii i luga o le ie, ma fa'aleleia atili ai le malosi o le fufuluina i le taimi e tasi. Fa'aleleia atili ai le pa'epa'e ma le vaivai, ma e le o se mea efuefu ma mago le fa'atinoga faigofie.
I le fa'amamāina fo'i o luga malō ma ipu 'ai, e mafai e le vaila'au fa'apalapala i totonu o le vaila'au fa'amama ona fa'aleleia atili le mafai ona fa'ata'ape'apeina ma fa'asalalauina o le vaila'au fa'amama, ina ia faigofie ai ona aveese le ila ma le una, ma o le fa'atinoga faigofie e le mafai ona tumau le una, e sili atu ona manino le luga, ma e le tautau le tioata i le vai. E mafai fo'i e vaila'au fa'apalapala ona tu'ufa'atasia ma le okesene i le ea e fausia ai ni fa'aputuga mautu e taofia ai le fa'a'okeseneina o luga u'amea.
E le gata i lea, o le aafiaga chelating o chelating agents i uʻamea ions e faʻaaogaina foʻi i mea e faʻamamā ai paipa mo le aveeseina o le ele.













